อาหารสายยาง สามารถเตรียมเองได้หรือไม่สามารถ เตรียมเองได้ครับ เรียกว่า "อาหารปั่นผสม" (Blenderized Diet) ซึ่งเป็นทางเลือกที่ดีสำหรับครอบครัวที่ต้องการประหยัดค่าใช้จ่าย หรือต้องการควบคุมวัตถุดิบที่สดใหม่จากธรรมชาติให้ผู้ป่วย
แต่การเตรียมเองมี "มาตรฐานความปลอดภัย" ที่เข้มงวดกว่าอาหารทั่วไปมาก เพื่อป้องกันการติดเชื้อและสายยางอุดตันครับ
1. วัตถุดิบหลักที่ต้องมี (สารอาหาร 5 หมู่)
การทำอาหารปั่น 1 มื้อ ควรประกอบด้วย:
โปรตีน: เนื้ออกไก่ (นึ่ง/ต้ม), ไข่ต้ม (ใช้เฉพาะไข่ขาวหรือทั้งใบตามหมอสั่ง), เนื้อปลา หรือเต้าหู้
คาร์โบไฮเดรต: ข้าวสวย, ข้าวกล้อง, ฟักทอง หรือกล้วยน้ำว้า
ไขมัน: น้ำมันรำข้าว, น้ำมันถั่วเหลือง หรือน้ำมันมะกอก (ช่วยให้พลังงานและทำให้สายไม่ฝืด)
วิตามินและใยอาหาร: ผักกาดขาว, แครอท, หรือผักใบเขียวที่ต้มจนเปื่อย
สารช่วยละลาย: น้ำต้มสุก หรือน้ำซุป (ที่กรองเอาน้ำมันส่วนเกินออกแล้ว)
2. ขั้นตอนการเตรียมที่ถูกต้อง
ปรุงสุก 100%: วัตถุดิบทุกอย่างต้องต้มหรือนึ่งจนสุกทั่วถึง ห้ามใช้ของดิบเด็ดขาด
ปั่นให้ละเอียด: ใส่ส่วนผสมทั้งหมดลงในเครื่องปั่นแรงสูง ปั่นจนเป็นเนื้อเดียวกันเหมือนสมูทตี้
"การกรอง" คือหัวใจสำคัญ: เมื่อปั่นเสร็จแล้ว ต้องกรองด้วยตะแกรงตาถี่ อย่างน้อย 1-2 รอบ เพื่อเอาเศษกากผักหรือเนื้อสัตว์ที่ปั่นไม่ละเอียดออก ป้องกัน สายยางอุดตัน (ถ้าสายตันต้องไปโรงพยาบาลเพื่อเปลี่ยนสายใหม่ซึ่งยุ่งยากมากครับ)
ตวงปริมาณ: วัดปริมาณแคลอรีและสารอาหารตามที่นักกำหนดอาหารแนะนำ
3. ข้อควรระวังและมาตรฐานสุขอนามัย (Strict Rules)
ความสะอาด: อุปกรณ์ปั่น เขียง มีด และภาชนะ ต้องล้างสะอาดและลวกน้ำร้อนก่อนใช้งานทุกครั้ง
ระยะเวลาจัดเก็บ: * ถ้าทำทิ้งไว้ในอุณหภูมิห้อง ไม่ควรเกิน 2 ชั่วโมง เพราะเชื้อแบคทีเรียโตเร็วมาก
ถ้าแช่ตู้เย็น (ช่องธรรมดา) เก็บได้ไม่เกิน 24 ชั่วโมง
การอุ่นอาหาร: ก่อนนำอาหารแช่เย็นมาให้ผู้ป่วย ต้องอุ่นให้ร้อนและทิ้งไว้ให้ "อุ่นพอดี" (ประมาณอุณหภูมิร่างกาย) ห้ามให้ขณะเย็นจัดหรือร้อนจัด
4. ตารางเปรียบเทียบ: เตรียมเอง vs สูตรสำเร็จรูป
หัวข้อ เตรียมเอง (ปั่นผสม) สูตรสำเร็จรูป (ผง/เหลว)
ค่าใช้จ่าย ประหยัดกว่ามาก ราคาสูงกว่า
ความสะดวก ใช้เวลาเตรียมนานและล้างอุปกรณ์เยอะ สะดวก เปิดใช้ได้ทันที
ความสะอาด เสี่ยงต่อการปนเปื้อนเชื้อโรคได้ง่าย สะอาด มาตรฐานโรงงาน
สารอาหาร อาจคลาดเคลื่อนได้หากชั่งตวงไม่แม่นยำ สารอาหารครบถ้วนตามข้างกล่อง
